TAKİP EDİNİZ

İÇERİK ARAMA

Ekmeğin Tarihçesi, Beslenmemizdeki Yeri Ve Önemi


Sofralarımızdan eksik etmediğimiz ekmeğin tarihçesini ve beslenmemizdeki yeri ve önemini İstanbul Halk Ekmek Genel Müdürü Salih Bekaroğlu gazetemiz için yazdı.

Ekmeğin tarihi, medeniyetlerin tarihi kadar eskidir. Ekmek, insanoğlunun bilinen en eski ve önemli gıda maddesidir. Genel kabule göre, ilk insanlar su ile ıslatılmış ve kendi haline bırakılmış buğday kırmasında gözeneklerin meydana geldiğini görmüşler ve gözenekli kütleyi sıcak taşlar üzerinde pişirdikleri zaman tat ve lezzetinin iyi olduğunu anlamışlardır. Eski çağlarda kestane, meşe palamudu gibi bazı bitkisel ürünlerin ezilip suyla karıştırdıktan sonra elde edilen hamurun, kızgın taşlar üzerinde ya da kül içerisinde pişirilerek yendiği de bilinmektedir. Yapılan araştırmalardan elde edilen bilgiye göre MÖ. 4000 yıllarında Babilliler özel fırınlarda ekmek pişirmeyi biliyorlardı. Yine MÖ. 4300 yıllarında değirmencilik ve fırıncılık sanatının icra edildiği, yapılan kazılarla elde edilen bulgulardan anlaşılmaktadır.

MÖ. 2600 yıllarında Eski Mısırlılar, buğday unu ve su karışımından elde edilen hamura maya kattıklarında ekmeğin daha yumuşak, daha kabarık olduğunun farkına vardılar. Çeşitli sınıflardan oluşan Mısır halkı ekmeği uzun zamandan beri bilmekteydi. Ancak mayanın tesadüfen bulunmasının ardından beyaz ekmek; soyluların ve sarayın simgesi haline geldi. Zenginlerin ve soyluların rağbet ettiği bu mayalı ekmekler o kadar değer kazandı ki, Eski Mısır'da bu ekmekler para yerine bile kullanılmaya başlandı. Mısır'dan Roma'ya ve ardından Batı Avrupa'ya yayılan mayalı ekmek, son asırlarda hemen bütün dünyada sofralarda yerini aldı. Orta ve diğer Avrupa ülkelerine ekmek daha sonraları güneyden yayılmıştır. Avrupalılar buğdaydan önce çavdar gibi diğer tahıl ürünlerini kullanmışlar, ancak 15. yüzyılda buğdaydan beyaz ekmek yapımına başlamışlardır. Mikroorganizmaların ve mayanın aktif olarak bilinmesinden (19. yüzyıl) sonra ekmek üretimi sanayi dalı haline gelmiştir. Dünyada en fazla ekmek tüketen toplumların başında Türkiye gelmektedir.

Yurdumuzda yaygın olarak buğday unundan ve mayalanmış hamurdan üretilen ekmek tüketilmektedir. Ancak kısıtlı da olsa bölgelere göre mısır, yulaf, çavdar ve benzeri tahıllardan da ekmek üretilmektedir. Ekmek, bir emek ürünü, alın teri simgesi ve Allah'ın kullarına nimeti olarak hemen bütün dinlerde övülmüş ve kutsal sayılmıştır. İslam dininde de ekmek çok değer verilen gıdaların başında gelmektedir. Başlangıçta da belirttiğimiz gibi ekmek, insan gıdalarının başında gelmektedir. İçeriği, şekil ve tekniği değişikliğe uğrasa da, bugün dünyanın her yerinde bilinmekte, üretilmekte ve tüketilmektedir. Hemen, hemen tüm insanlığın ortak yiyecek türüdür. Ucuza mal olması nedeniyle tüm dünyada dar gelirliler tarafından daha fazla önem verilmekte ve daha fazla tüketilmektedir.

EKMEK BESLENME AÇISINDAN BÜYÜK ÖNEME SAHİPTİR

Karbonhidrat ve protein kaynağı olan ekmek, özellikle tahıla dayalı bir beslenmenin yaygın olduğu ülkemizde, beslenme açısından büyük öneme sahiptir. Türkiye’de, insanların gündelik hayatlarında tükettikleri enerjinin yüzde 66’sı tahıllardan, bu oranın yüzde 56’lık kısmı yalnız başına ekmekten karşılanmaktadır. Ülkemizde, kişi başına günde yaklaşık olarak 250 - 300 gr ekmek tüketilmektedir. Tam buğday unundan yapılan ekmeğin vitamin ve mineral içeriği, beyaz undan yapılan ekmeğe göre daha yüksektir. Aynı zamanda posası da daha fazladır. Bunun yanında kepekli ve çavdar ekmeğinin enerji değeri beyaz ekmekten daha düşüktür. Unutulmamalıdır ki ekmek, tek başına, yeterince enerji ihtiyacını pratik olarak karşılayamaz.

KEPEK VE ÇAVDAR EKMEĞİ

Son yıllarda yapılan araştırmalar, bitkilerin destek dokusunu oluşturan posanın insan sağlığı için büyük önem taşıdığını göstermiştir. Esas yapısı selüloz, hemiselüloz, lignin gibi polisakaritlerden oluşan posa, sindirim devresinde enzimler tarafından sindirilemez ve bağırsaklarda belirli hacim oluşturarak hareketi sağlarlar. Böylece, besinlerden ve vücudun kendi salgılarından oluşan artık maddeler, zararlı maddelere dönüşmeden vücuttan atılır. Nitekim posası yüksek gıdalarla beslenen toplumlarda kalın bağırsak hastalıklarına rastlanmazken, posası düşük diyetlerle beslenen bazı toplumlarda önemli sağlık problemleri görülmektedir. Posanın en iyi kaynağı, tahılların kabuk kısımları ile kuru baklagillerdir. Bu sebeple, kepekli ekmeğin gereken miktarda yenilmesi tavsiye edilmektedir. Posa değeri yüksek kepekli ekmek ve kuru baklagillerin, yetişkinlerdeki şeker hastalığının denetiminde de fayda sağladığı tespit edilmiştir. Günümüzde şeker hastalarının diyetinde kepekli ekmeğin istenilen miktarda yenilmesine müsaade edilmektedir. Özellikle buğday kepeği posasının, kan lipitlerinin yükselmesini de önlediği bilinmektedir. Kan lipitlerinin yüksekliği, koroner kalp hastaları için önemli bir risk faktörüdür. Bunlardan dolayı kepekli ekmekle beslenmeleri önemle tavsiye edilmektedir. Ayrıca kepekli ekmeğin enerji değeri düşüktür. İnsana doygunluk hissi verir. Kilo almak istemeyenlerin, beyaz ekmek yerine kepekli veya çavdar ekmeği yemesi önerilir.

İHE TÜRKİYE’NİN EN MODERN TESİSLERİNE SAHİP

İstanbul Halk Ekmek (İHE), 35 yıldır İstanbulluların düzenli, sağlıklı, kaliteli ve ucuz ekmek ile un ve unlu mamuller ihtiyacını karşılamaktadır. İHE ekmek ve diğer unlu gıdaların kalite standardının belirlenmesinde etkin olmakla beraber ürettiği mamullerin hesaplı, sağlıklı ve görüntü bakımından mükemmel olması için tüm imkânlarını seferber etmekte, İstanbul halkına en iyi hizmeti sunma hedefiyle üretim yapmaktadır. Bu amaçla, teknolojiyi sürekli yakından takip eden İHE, halen sektörünün öncüsü olarak görevini başarıyla yürütmektedir. Türkiye’nin en modern tesislerine sahip olan İHE, tüm aşamalarında hijyenik ortamda, el değmeden ve yüksek kalitede üretim yapmaktadır. 14 üretim hattında günde 1 milyon 800 bin adet 300 gr’lık ekmek üretim kapasitesine sahip olan İstanbul Halk Ekmek, büfe, market, zincir mağaza, toplu tüketim noktası ve ekmek satış mağazaları vasıtasıyla, 55 çeşit ürünü İstanbullulara ulaştırmaktadır.

EKMEĞİ İSRAF ETMEMELİYİZ

İHE, sağlıklı ve kaliteli ekmek üretimi yanında bilinçli tüketim yapan bir toplum oluşturmak için de çalışmalarını sürdürmektedir. İstanbul Halk Ekmek A.Ş. 2008 yılında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Kadir Topbaş’ın başlattığı “Ekmeği Çöpe Atmayalım��� kampanyası ile halkı bu konuda bilinçlendirmeye yönelik yayın ve tanıtım faaliyetlerine devam etmektedir. Ekmek kültürünün tanınması ve geliştirilmesinin yanı sıra İHE tesislerini ziyaret eden ziyaretçilere, sağlıklı ekmek tüketimi, ekmeğin saklanması ve israf edilmemesi konularında bilgiler verilmektedir.