TAKİP EDİNİZ

İÇERİK ARAMA

ORTODONTİ


Halk arasında diş teli olarak da bilinen ortodonti tedavisi ile ilgili bilgileri Bezmialem Vakıf Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı’ndan Do. Dr. Sabri İlhan Ramoğlu gazetemiz için yazdı.

Ortodonti aslında düzgün diş manasına gelmektedir. Halk arasında diş teli olarak bilinen ortodonti, aslında sadece dişler ile ilgilenmemektedir. Temel amaçlarından bir tanesi dişlerin düzgün sıralanması ve bulundukları çene kemiği içerisinde sağlıklı bir şekilde dizilmelerini sağlamaktır. Ancak dişlerin temel fonksiyonlarından biri olan çiğnemenin düzgün yapılabilmesi için alt ve üst dişlerin ve çenelerin birbiri ile uyumlu pozisyonda bulunmaları gerekmektedir ki; ısırma ve çiğneme esnasında çiğneme kaslarına, dişlere, kemiklere ve alt çene eklemine dengesiz kuvvetler gelmesin. Bir ortodontist için çenelerin birbirileri ile uyumlu olmasının yanında çenelerin tüm baş ve yüz ile de uyum içinde olması ayrıca önemlidir. Ancak bu şekilde hem hastanın oral fonksiyonlarının en iyi şekilde yerine getirebilmesi sağlanır hem de hastanın yüz ve diş estetiği geliştirilir. Yapılan çalışmalarda yüz, diş ve gülme estetiğinin sosyal açıdan çok önemli olduğu kanıtlanmıştır.

EN BÜYÜK PROBLEM TEDAVİYE GEÇ KALINMASI

Hastalarda ortodonti ile ilgili tereddütlerden bir tanesi tedavi zamanlaması hakkındadır. Genellikle hastaların en büyük problemi tedaviye geç kalınması veya zamanında alınması gereken basit önlemlerin alınmamasıdır. Bunun sonucunda var olan problemler büyür dolayısıyla tedavilerinin maddi külfeti artar ve tedavi süreleri uzar. Yeni sağlık politikalarımız ile bu konuya daha fazla önem verilmektedir. Amaç düzeltici veya tedavi edici uygulamalardan ziyade koyucu ve durdurucu tedavi uygulamalarına yönelmektir. Bir başka deyişle problem ortaya çıkmadan önlemek veya çıktıysa daha basit bir tedavi yöntemleri ile çözüm bulmaktır. Bu şekilde tedavi süreleri kısalacak, hastalarının maddi yükü hafifleyecek ve ülke ekonomisine katkıda bulunulacaktır.

DAMAKLIK VE SABİT TEDAVİLER

2,5 yaşındaki bir çocuğun ağzında 20 adet süt dişi sürmüştür ve artık ağız ve diş bakımının tam anlamıyla yapılması gerekmektedir. Bu yaşlardan itibaren 6 ayda bir hiçbir problemi olmasa dahi düzenli diş hekimi kontrollerine gidilmesi gerekmektedir. Yapılacak kontrollerde diş hekimi tarafından tespit edilen bir ortodontik problem varsa doğru bir zamanlama ile hasta geç kalınmadan bir ortodontiste yönlendirilmiş olacaktır. Erken yaşlarda genellikle takıp çıkartılabilen damaklık diye tabir edebileceğimiz, hareketli apareyler olarak adlandırdığımız aygıtlar kullanılarak basit diş hareketleri ve bazı çene genişletme işlemleri uygulanmaktadır. Bu dönemde apareylerin çıkartılıp takılabiliyor olması ortodontist açısından bir dezavantajdır. Kullanılmayan apareyler tedavinin başarısızlıkla sonuçlanmasına sebebiyet verebilir. Ancak motivasyonu iyi olan hastalar bu tedavide daha başarılı sonuçlara ulaşabileceklerdir. Hasta motivasyonundan bağımsız tedavi seçeneği ise adından da anlaşılacağı üzere sabit tedavidir. Dişlerin düzeltilmesi için kullanılan dişlere yapıştırılan metal veya seramik parçalar braket olarak

adlandırılır. Braketler ile yapılan tedavilere sabit tedaviler adını verilmektedir. Sabit tedaviler bazı istisnai durumlar hariç genellikle tüm daimi dişlerin sürdüğü 11-12 yaşlarından sonra erişkinlerde dahi yapılabilmektedir. Ancak çenelerle alakalı yapılacak tedaviler de zamanlama daha fazla önem arz etmektedir. Alt ve üst çenelere uygulanacak kuvvetlerin istenildiği gibi etki gösterebilmesi için çocuğun gelişim dönemi önemlidir. Genellikle bu durumlarda gelişimin bitmesi beklenerek cerrahi uygulamalarının da dahil olduğu daha kapsamlı tedaviler 20’li yaşların başına kadar geciktirilebilmektedir.

YETİŞKİNLERDE ORTODONTİ TEDAVİSİ

Günümüzde estetik kavramının daha fazla önem kazanmasının hasta portföyümüzde daha fazla erişkin hasta ile karşılaşmamızın temel nedeni olduğunu düşünüyorum. Tabi ki çocuklarda yapılacak tedavi planlamalarıyla erişkin hastalarda yapılacak planlamalar arasında doğal olarak farklar olacaktır. Bunun nedeni büyüme ve gelişimin yetişkin bireylerde sonlanmış olmasıdır. Tedavi hedefleri bu doğrultuda belirlenecektir. Bununla birlikte erişkin hastaların estetik kaygıları doğal olarak daha fazladır. Uzun yıllardır metal braketlerin görüntüsünden rahatsız olan hastalar için plastik, porselen, camsı yapıda olan estetik braketler kullanılmaktadır. Braketlerin yanında kullanılan tellerin de diş rengine yakın materyallerle kaplanması sayesinde hastaların estetik kaygıları büyük ölçüde ortadan kaldırılmıştır. Ayrıca dişlerin ön yüzeylerine yapıştırılan bu braketlerin dışında dişlerin iç yüzeyi yani dile bakan tarafına yapıştırılan teller de mevcuttur. Böylece tellerin ağız dışından görünmesi nerdeyse imkansızdır. Bir başka yöntem de dişlerin takıp çıkartılabilen şeffaf plaklarla düzeltilmesidir. Ancak hangi yöntemin hasta için uygun olacağı hastanın probleminin tipine, şiddetine ve hastanın beklentilerine göre ortodonti uzmanı tarafından belirlenebilir.

 

Ortodontik tedavi esnasında hastaya düşen en önemli görevler ise braketlerin veya apareylerin ağızda olmasından dolayı zorlaşan ağız temizliğini sabırla ve özenle yapmaları, ortodontistin verdiği direktifleri ve anlattığı kurallara uymaları ve randevularını aksatmamalarıdır. Böylece hayat boyu sağlıklı ve güzel gülüşler 2,5-3 yaşlarından itibaren diş hekimi kontörlüyle başlayan ağız diş sağlığının temini ve gerektiğinde ortodonti ya da diğer uzmanlık dallarından uzmanların da katkısıyla, sizin olabilir.

 

Doç. Dr. Sabri İlhan Ramoğlu

Bezmialem Vakıf Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı